สหกรณ์ที่ฉันได้ทราบจะ
เมื่อเอ่ยถึงคำว่า “สหกรณ์” ใครหลายๆคนอาจจะยังจำไม่ได้ว่าสหกรณ์นั้นคืออะไรกันแน่ บางคนอาจจะทราบรักคำว่าสหกรณ์ผ่านการบอกเล่าของคนอื่น อาจจะรู้จักเพียงแค่ว่าสหกรณ์ที่ขายปุ๋ยขายยาใช่ไหม? หรืออาจจะรู้จักเพียงแค่ว่าสหกรณ์เป็นเหมือนร้านรวงที่ขายพวกวัสดุอุปกรณ์ทางการเกษตรรึเปล่า? หรือเป็นเพียงแต่ปั๊มน้ำมันทั่วๆแค่นั้น? แม้ว่าจะทราบเพียงแต่ผิวเผินแต่ก็มิได้ทราบเนื้อแท้ของมันเยอะแค่ไหนนัก และในวันนี้ในฐานะที่ผู้เขียนเองได้มีการศึกษาหลักสูตรทางด้านสหกรณ์มาตั้ง 4 ปี (นักศึกษาหลักสูตรเศรษฐศาสตร์สหกรณ์แรง) ต้องการจะมาให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสหกรณ์ซักบางส่วน(หวังว่าจะไม่บางส่วนเกินความจำเป็นนะ 555) และต้องขอออกสตาร์ทก่อนเลยว่าการเขียนเนื้อหาบทความในครั้งนี้อาจมีข้อที่บกพร่องไปบ้างต้องขออภัยในความไม่รู้มา ณ ที่นี้ด้วยครับ
หากจะให้เอ่ยถึงคำว่า “สหกรณ์” โดยบอกความหมายไว้อย่างง่ายๆครับ สหกรณ์ คือการทำงานด้วยกันของมนุษย์ที่ดำรงชีพเดียวกันและประสบพบปัญหาด้วยเหมือนกัน(ปัญหาที่ว่าอาจเป็นหาทางเศรษฐกิจ ฐานะ ชีวิตความเป็นอยู่หรือการดำรงชีพ)โดยร่วมแรงกาย ร่วมใจกันช่วยเหลือตัวเองและสามารถช่วยเหลือกันเพื่อยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ของตนเองและสมาชิก
สหกรณ์แรกที่ตั้งในประเทศไทยซึ่งก็คือ “สหกรณ์วัดจันทร์ ไม่จำกัดสินใช้” โดยผู้ที่นำแนวความคิดเกี่ยวกับสหกรณ์เข้ามาประยุกต์ในประเทศคือ “กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์” นับได้ว่าท่านนั้นเป็นพระพ่อแห่งการสหกรณ์ไทยเลยก็ว่าได้ ตอนแรกแล้วสหกรณ์ในไทยเป็นชนิด “ไม่จำกัดสินใช้” แต่ในตอนนี้เราจะมองเห็นสหกรณ์ต่างๆเป็นแบบ “จำกัด” สามารถชี้แจงได้ไม่ยากว่า คำที่ลงท้ายชื่อของสหกรณ์ว่า “ไม่จำกัดสินใช้” ก็คือ หากสมาชิกสหกรณ์ผู้ใดผู้หนึ่งไม่ทำตามสัญญา(เบี้ยวหนี้)ทุกคนที่เป็นสหกรณ์จำเป็นต้องรับผิดชอบด้วยกัน เช่น สหกรณ์วัดจันทร์ ไม่จำกัดสินใช้ (สหกรณ์แห่งแรกของไทย) แต่ในตอนนี้แบบไม่จำกัดสินใช้ไม่มีแล้วขอรับ ส่วนคำลงท้ายสหกรณ์ในตอนนี้ใช้คำว่า “จำกัด” ทั้งผอง คือ แม้สมาชิกผู้ใดผู้หนึ่งไม่ทำตามสัญญา สมาชิกคนนั้นๆจำเป็นต้องรับผิดชอบแต่เพียงผู้เดียวขอรับ ได้แก่ สหกรณ์การเกษตรเมืองลำพูน จำกัด , สหกรณ์วัวนมลำพูน จำกัด เป็นต้น สหกรณ์นับได้ว่าเป็นนิติบุคคลประเภทหนึ่งที่มีการธุรกิจเช่นเดียวกับบริษัทร้านรวงธรรมดา มีทั้งยังข้อที่เหมอนกันแลแตกต่างกัน ดังนี้
ข้อที่แบบเดียวกัน
บริษัทและสหกรณ์มีการมีหุ้นส่วนหนังโป๊ AV ซับไทยแบบเดียวกัน
สหกรณ์เน้นการรวมคนมากกว่ารวมทุน
มีการให้เงินเงินปันผลตามหุ้นแบบเดียวกัน
ข้อที่แตกต่าง
บริษัทสามารถมีหุ้นส่วนเยอะแค่ไหนก็ได้ไมจำกัดจำนวนหุ้นแต่สหกรณ์นั้นสามารถมีหุ้นส่วนได้ไม่เกิน100 หุ้น(ในกรณีนี้สุดแต่ระเบียบ ข้อกำหนดของแต่ละสหกรณ์แต่โดยมากแล้วไม่เกิน 100 หุ้น)
บริษัทเน้นการรวมทุนมากกว่ารวมคน
สหกรณ์มีจุดมุ่งหมายเพื่อต้องการที่จะให้บริการแก่สมาชิกเป็นส่วนใหญ่แต่บริษัทเก็บรวบรวมผู้ถือหุ้นจัดตั้งขึ้น เพื่อค้าขายกับบุคคลภายนอก
การโหวตหรือการออกเสียงของบริษัทผู้ที่มีหุ้นส่วนมากจะมีเสียงมากตามหุ้นที่ถือด้วยแต่ว่าสหกรณ์นั้นจะให้ความเอาใจใส่กับคนมากกว่าเงิน(หุ้น) ไม่สนว่าคนใดจะมีหุ้นส่วนมากหรือหุ้นน้อยแต่สมาชิกทุกท่านมีสิทธิออกเสียงเพียงแต่ 1 เสียงแค่นั้น (1 Man 1 Vote )
บริษัทมีเพียงแค่โบนัสตามหุ้นแต่สหกรณ์มีทั้งยังโบนัสตามหุ้นและเงินเฉลี่ยคืนตามการมีส่วนร่วมกับธุรกิจของสหกรณ์
เราสามารถมองเห็นข้อที่แบบเดียวกันและสิ่งที่แตกต่างกันจากการเปรียบเทียบข้างต้นไปพอเหมาะพอควรแล้ว ก็เลยต้องการจะแนะนำให้ท่านผู้ได้ทราบเกี่ยวกับสหกรณ์เยอะขึ้นเรื่อยๆ สหกรณ์ในประเทศไทยของเรานี้มีหลากหลายชนิดด้วยกันครับสามารถแยกจำแนกแยกแยะออกได้เป็น 2 ภาคขอรับ (เช่นเดียวกับหนังเลยมีภาค 1 ภาค 2ด้วย) และแบ่งเป็น 7 ชนิดขอรับ มาทำความรู้จักกันเลยขอรับกับ
ภาคที่ 1หมายถึงในภาคการเกษตร เป็นสหกรณ์ที่สมาชิกดำรงชีพที่เกี่ยวกับกระบวนการทำอาชีพเกษตรกรรมและปศุสัตว์ขอรับ แบ่งได้ 2 ชนิด คือ
สหกรณ์การเกษตร ได้แก่ สหกรณ์การเกษตรแม่ขอบ จำกัด,สหกรณ์การเกษตรแม่ทา จำกัด เป็นต้น
สหกรณ์ประมง ได้แก่ สหกรณ์ประมงแม่กลอง จำกัด,สหกรณ์ประมงจังหวัดระยอง จำกัด เป็นต้น
ภาคที่ 2หมายถึงนอกภาคการเกษตร เป็นสหกรณ์ที่สมาชิกมิได้ดำรงชีพเกษตรกรรมหรือปศุสัตว์ขอรับ แบ่งได้ 5 ชนิด คือ
สหกรณ์ออมทรัพย์ ได้แก่ สหกรณ์ออมทรัพย์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จำกัด เป็นต้น
สหกรณ์นิคม ได้แก่ สหกรณ์นิคมสันทราย จำกัด เป็นต้น
สหกรณ์บริการ ได้แก่ สหกรณ์นครลานนาเดินรถ จำกัด เป็นต้น
สหกรณ์ร้านรวง ได้แก่ สหกรณ์ร้านรวงในสถานที่เรียนต่างๆขอรับ
สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน ได้แก่ สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนฝาง จำกัด เป็นต้น
จากที่ได้กล่าวมาข้างต้นนั้นว่าสหกรณ์มีหลายชนิดเพื่อมีความครอบคลุมในทุกกลุ่มอาชีพทั้งยังในภาคการเกษตรและนอกภาคการเกษตร สหกรณ์มีการทำธุรกิจเช่นเดียวกับบริษัทร้านค้าทั่วไปซึ่งแต่ละสหกรณ์ที่ทำธุรกิจที่คล้ายคลึงกันแต่บางธุรกิจก็มีเฉพาะสหกรณ์ๆไป เรามาดูกันหน่อยสิว่าสหกรณ์โดยมากมีธุรกิจอะไรบ้างที่คอยให้บริการสมาชิก

1.ธุรกิจสินเชื่อ
นับได้ว่าเป็นธุรกิจที่ทุกๆสหกรณ์ทำ เนื่องมาจากปัญหาฐานรากที่สมาชิกเป็นอยู่คือ ขาดทุนสินทรัพย์สำหรับในการใช้เพื่อดำรงชีพ หรือเพื่อเลี้ยงชีพ (สุดแต่สหกรณ์บางสหกรณ์ให้กู้เพื่อใช้สำหรับเพื่อการดำรงชีพแค่นั้น) ซึ่งสหกรณ์จะให้ให้บริการสินเชื่อแก่สมาชิกและสมาชิกสมทบในอัตราดอกเบี้ยที่ต่ำกว่าแหล่งเงินทุนอื่นๆ(โดยมากแล้วอัตราดอกเบี้ยจะต่ำยิ่งกว่าธนาคารออกจะมาก)
2. ธุรกิจรับฝากเงิน
เป็นอีกหนึ่งธุรกิจที่ทุกสหกรณ์มี สหกรณ์เป็นเช่นเดียวกับธนาคารขอรับ มีทั้งยังการรับฝากเงินการปลดปล่อยสินเชื่อ การธุรกิจรับฝากเงินของสหกรณ์จะให้อัตราดอกเบี้ยที่สูงกว่าสหกรณ์มาก(ส่วนตัวผู้เขียนมีความรู้สึกว่าสูงขึ้นมากยิ่งกว่าธนาคารมากจริงๆ) แต่จะไม่สูงเกินจากที่พ.ร.บ.สหกรณ์ หรือระเบียบข้อบังคับที่สหกรณ์นั้นๆระบุ
3. ธุรกิจจัดหาสินค้ามาขาย
เป็นธุรกิจที่โดยมากแล้วจะมีในสหกรณ์ในภาคการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ มีในสหกรณ์นอกภาคบ้างนิดๆหน่อยๆประราย เป็นธุรกิจที่สหกรณ์ได้จัดหาวัสดุ อุปกรณ์ เคมีภัณฑ์ต่างๆมาขายให้กับสมาชิกและบุคคลอื่นๆในราคาที่ออกจะถูกกว่าราคาอื่นๆ
4. ธุรกิจร้านรวง
อาจจะเป็นสิ่งที่เราลืมเลือนกันไปแล้วบ้าง แต่ว่าธุรกิจอยู่กับเรามาตั้งเรายังเด็กๆเลยก็ว่าได้ คิดออกไหมขอรับว่าเราซื้อพวกดินสอ ยางลบ ไม้บรรทัดที่ใดกันตอนอยู่ชั้นประถม ใช่ขอรับมันจะมีร้านค้าอะไรไม่เคยทราบในสถานที่เรียนที่ขายให้กับผู้เรียนในราคาที่ออกจะถูกว่าร้านค้าภายนอก มีทั้งยังคุณครูและผู้เรียนช่วยเหลือกันขาย ใช่แล้วขอรับมันคือ สหกรณ์ร้านรวงของสถานที่เรียนนั่นเอง ผมเชื่อว่าในทุกๆสถานที่เรียนน่าจะมีร้านรวงสหกรณ์อยู่ขอรับ
5. ธุรกิจเก็บรวบรวมผลิตผล
ธุรกิจเก็บรวบรวมผลิตผลจะมีในสหกรณ์ในภาคการเกษตรแค่นั้นขอรับ กระบวนการทำธุรกิจเก็บรวบรวมนั้นสหกรณ์จะทำโดยการรวบรวมผลิตผลของสมาชิกที่เป็นเกษตรกรและนำไปขายให้แก่บุคคลอื่นๆหรือนำไปดัดแปลง โดยจะได้ราคาดียิ่งกว่าให้สมาชิกนำไปขายเองและปองกันการถูกกดราคาด้วยขอรับ ได้แก่ สหกรณ์วัวนมเชียงใหม่ จำกัด ได้ทำการเก็บรวบรวมน้ำนมดิบจากสมาชิกผู้เลี้ยงวัวนมเพื่อนำไปขายให้กับบริษัทที่ขายนมกล่อง เป็นต้น
6. ธุรกิจดัดแปลง
ธุรกิจดัดแปลงจะเป็นการนำผลิตผลของสมาชิกที่ได้จากการรวบรวมมาดัดแปลงให้ค่าสูงขึ้นและยังเป็นการผลักดันอาชีพแก่สมาชิกอีกด้วย ได้แก่ สหกรณ์วัวนมเชียงใหม่ จำกัดได้ทำการรับซื้อน้ำนมดิบมาดัดแปลงเป็นนมกล่องและไอศกรีมเพื่อมาขายแก่ผู้ที่พึงพอใจ